“Edhe pamë, prej atij momenti gjithçka ka ndrrue në vazhdimësi te Kosova. Se ju ka dhonë goditje ma të fortë greva e minatorëve, ju ka dhonë ish-Jugosllavisë.”
Ibush Jonuzi – Drejtor teknik në Stantërg
Në shkurt të vitit 1989, 1,330 minatorë shqiptarë nga kompleksi minerar “Trepça” refuzuan të largoheshin nga tunelet për tetë ditë e tetë netë. Ata protestuan kundër amandamenteve të Kushtetutës Jugosllave të vitit 1974, përmes së cilës, krahinës së Kosovës iu garantua autonomia nga Serbia, shumicës shqiptare iu garantua mundësia e zgjedhjes së një udhëheqësie lokale, dhe punonjësve e drejta për vetëmenaxhimin. Greva dështoi, por u bë shtysë e një lëvizjeje popullore. Represioni që pasoi i çeli udhë një përçarjeje të pazgjidhshme midis shqiptarëve dhe serbëve: greva e Trepçës ishte fillimi i fundit tragjik të Jugosllavisë.
nga Anna Di Lellio
Parathënia: Korab Krasniqi
Botuar së pari në italisht, në vitin 2024 nga Prospero Editore si:
La Jugoslavia crollò in miniera. Kosovo 1989: Lo sciopero di Trepça e la lotta per l’autonomia.
Copyright: ©Anna Di Lellio
Përkthimi në shqip Copyright: ©Majlinda Bregasi
Lektorimi: Aulonë Kadriu
Botues: Kosovo Oral History Initiative dhe Pro Peace – ish ForumZFD
(Forum Ziviler Friedensdienst e.V. | Forum Civil Peace Service
© 2025
Botuar në anglisht, në vitin 2026 nga Oral History Kosovo and Pro Peace (formerly Forum ZFD) si:
The Miners’ Strike that Broke Yugoslavia. Kosovo 1989: Trepça and the Struggle for Autonomy.