{"id":10911,"date":"2017-08-15T19:36:38","date_gmt":"2017-08-15T19:36:38","guid":{"rendered":"http:\/\/oralhistorykosovo.org\/what-jesuit-missionaries-discovered-about-blood-feuds-and-reconciliation-part-five\/"},"modified":"2017-08-15T19:45:27","modified_gmt":"2017-08-15T19:45:27","slug":"what-jesuit-missionaries-discovered-about-blood-feuds-and-reconciliation-part-five","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/what-jesuit-missionaries-discovered-about-blood-feuds-and-reconciliation-part-five\/","title":{"rendered":"\u00c7FAR\u00cb ZBULUAN MISIONAR\u00cbT JEZUIT\u00cb RRETH GJAKMARRJES DHE PAJTIMIT: PJESA E PEST\u00cb"},"content":{"rendered":"<p><b><i>Le t\u00eb mos b\u00ebhemi gazi i turqve<\/i><\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cIshte tetor [1893], dita e Madonna del Buon [Zonja jon\u00eb e K\u00ebshillimit t\u00eb Mir\u00eb]. Dhe ishte dita m\u00eb e bukur e misionit. N\u00eb m\u00ebngjes ne drejtuam \u00a0V\u00ebllaz\u00ebrin\u00eb e p\u00ebrgjithshme, duke u zot\u00ebruar p\u00ebr premtimet e baptizmit: p\u00ebrgjat\u00eb pasdit\u00ebs ne k\u00ebnduam mesh\u00ebn dhe predikuam dy her\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mas\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb madhe dhe e p\u00ebrmbyll\u00ebm me bekim. N\u00eb mbr\u00ebmje ne b\u00ebn\u00eb Via Crucis, un\u00eb iu dhash\u00eb njer\u00ebzve ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb rinjve disa udh\u00ebzime p\u00ebr at\u00eb se si t\u00eb p\u00ebrgjigjen dhe t\u00eb sillen, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb \u00e7do gj\u00eb t\u00eb shkonte sipas rendit. <\/span><\/p>\n<p>Duke qen\u00eb se tashm\u00eb ata e njihnin Stabat Mater, i pyeta se cil\u00ebn muzik\u00eb e p\u00ebrdornin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u2019i ndiqja dhe t\u00eb mos i sforcoja t\u00eb zgjidhnin nj\u00eb muzik\u00eb tjet\u00ebr. Nj\u00eb djal\u00eb nj\u00ebzet\u00eb vje\u00e7ar, nj\u00eb Tizio i sigurt\u00eb u p\u00ebrgjigj menj\u00ebher\u00eb, \u2018Ne e k\u00ebndojm\u00eb k\u00ebshtu,\u2019 dhe i k\u00ebndoi disa rreshta. Tizio nuk ishte kantor kishe por nj\u00eb pijanec i njohur, dhe edhe at\u00eb dit\u00eb ai ishte pak i dehur. P\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebsaj, ai e k\u00ebndoi k\u00ebng\u00ebn si nj\u00eb mjesht\u00ebr\u2019.<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb e kuptueshme, ajo sken\u00eb e vog\u00ebl i b\u00ebri t\u00eb af\u00ebrmit e tij t\u00eb qeshnin, sidomos Caion [Y], t\u00eb af\u00ebrmin i cili ishte af\u00ebr tij. Tizio u ofendua r\u00ebnd\u00eb nga ky veprim i pafajsh\u00ebm, dhe djalli e p\u00ebrdori k\u00ebt\u00eb fije t\u00eb holl\u00eb p\u00ebr t\u00eb sajuar nj\u00eb komplot i cili do t\u00eb mund ta fundoste misionin me nj\u00eb skandal t\u00eb tmerrsh\u00ebm. [Djalli] e nxehu kok\u00ebn e Tizios sa q\u00eb ai u zgjua dhe u largua nga kisha, duke planifikuar q\u00eb ta priste Caion n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr ta vrar\u00eb. Askush nuk dyshoi p\u00ebr asgj\u00eb. Ne e kryem <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Via Crucis<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, dhe vazhduam me predikimin e faljes; pastaj t\u00eb gjith\u00eb ndaluan n\u00eb oborrin e kish\u00ebs p\u00ebr t\u00eb falur dhe p\u00ebrqafuar nj\u00ebri-tjetrin, dhe vazhduan t\u00eb lumtur p\u00ebr n\u00eb sht\u00ebpi.<\/span><\/p>\n<p>Pak m\u00eb von\u00eb, Tizio shkoi p\u00ebr t\u00eb trokitur n\u00eb der\u00ebn e Caios, duke e ftuar t\u00eb dalin p\u00ebr nj\u00eb pije. Ky i fundit, pa dyshuar p\u00ebr asgj\u00eb shkoi me t\u00eb. Pasi pin\u00eb got\u00ebn e par\u00eb, Tizio u zgjua dhe i ofroi Caios ta shoq\u00ebroj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb ecje, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb e zakonshme n\u00eb Shqip\u00ebri, posaq\u00ebrisht n\u00ebse dikush ka frik\u00eb t\u00eb ec\u00ebn vet\u00ebm. Caio e b\u00ebri nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb dhe ata u larguan s\u00eb bashku. Pas nj\u00eb ecje t\u00eb vog\u00ebl, Tizio u ndal, e kapi Caion p\u00ebr krahu me dor\u00ebn e tij t\u00eb majt\u00eb dhe me t\u00eb djatht\u00ebn t\u00ebrhoqi k\u00ebmb\u00ebz\u00ebn dhe tha, \u2018Duke qen\u00eb se fati do q\u00eb sot ne t\u00eb gjejm\u00eb rr\u00ebnimin ton\u00eb, un\u00eb nuk kam rrug\u00ebdalje tjet\u00ebr por t\u00eb t\u00eb vras ty,\u2019 dhe u b\u00eb gati t\u00eb shtij\u00eb. Caio ishte i shpejt\u00eb dhe ndaloi krahun e tij me dy duart e i tha, \u2018\u00c7far\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb b\u00ebsh? A je \u00e7mendur?\u2019 duke mos e ditur n\u00ebse Tizio ishte duke u tallur apo e kishte seriozisht. Por Tizio e ngrehu thik\u00ebn q\u00eb e barte me vete n\u00eb bel me dor\u00ebn e majt\u00eb. \u2018Epo,\u2019 tha ai, \u2018n\u00ebse nuk m\u00eb l\u00eb t\u00eb t\u00eb vras me arm\u00eb, do t\u00eb t\u00eb vras me thik\u00eb\u2019. Dhe ngriti krahun p\u00ebr ta goditur.<\/p>\n<p>Rast\u00ebsisht, nj\u00eb i krishter\u00eb po ecte af\u00ebr dhe Caio i b\u00ebrtiti, \u2018Merrja arm\u00ebn, a nuk e sheh se d\u00ebshiron t\u00eb m\u00eb vras\u00eb?\u2019 Edhe ai mendoi se t\u00eb dy shok\u00ebt po talleshin, sepse ishin t\u00eb af\u00ebrm dhe e donin nj\u00ebri-tjetrin. Sidoqoft\u00eb, ai i mori Tizios arm\u00ebn dhe filloi t\u00eb nervozohej e t\u00eb tregonte se nuk po talleshin, por e kishin seriozisht. T\u00eb tjer\u00eb u mblodh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb dy t\u00eb rinjt\u00eb dhe p\u00ebr t\u2019i d\u00ebrguar n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre, por Tizio ishte me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb i nevrikosur dhe u betua se do ta vriste Caion edhe n\u00ebse do t\u00eb shkonte n\u00eb ferr sepse ai ishte tallur me t\u00eb n\u00eb kish\u00eb. Dit\u00ebn tjet\u00ebr, pasi q\u00eb i kishte dal\u00eb efekti i rakis\u00eb dhe pasi q\u00eb mendoi se \u00e7far\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb dhe koh\u00eb aq t\u00eb shenjt\u00eb q\u00eb pasonte porosin\u00eb e krishtere, ai tha se u pendua p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn e tij dhe e fali Caion.<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Para mesh\u00ebs d\u00ebgjova \u00e7far\u00eb kishte ndodhur nj\u00eb nat\u00eb m\u00eb par\u00eb dhe iu falenderova sinqerisht zemr\u00ebs s\u00eb art\u00eb t\u00eb Jezusit dhe Maris\u00eb t\u00eb cil\u00ebt na kishin liruar nga nj\u00eb skandal i till\u00eb, i cili do ta shkat\u00ebrronte Misionin dhe i kishte dh\u00ebn\u00eb tashm\u00eb turqve rastin p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb tregimet m\u00eb ekstravagante rreth nesh. Pas mesh\u00ebs, t\u00eb dy djemt\u00eb e ri, Tizio dhe Caio u soll\u00ebn tek un\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrqafoheshin dhe falnin nj\u00ebri-tjetrin para meje, gj\u00eb t\u00eb cil\u00ebn n\u00eb fakt ata e b\u00ebn\u00eb dhe t\u00eb gjith\u00eb ishin t\u00eb k\u00ebnqaur. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por Tizio ishte an\u00ebtar i kongregacionit t\u00eb kish\u00ebs dhe kjo k\u00ebrkonte nj\u00eb nd\u00ebshkim; megjithat\u00eb, duke qen\u00eb se ai kishte kok\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb, ne kishim frik\u00eb se nuk do ta pranonte nd\u00ebshkimin dhe do t\u00eb shkaktonte telashe. Por Tizio solli medaljen e kongregacionit dhe tha se do t\u2019i n\u00ebnshtrohej \u00e7far\u00ebdo nd\u00ebshkimi. Ne sugjeruam se do t\u00eb ishte nj\u00eb edukim i mrekulluesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt dhe merit\u00eb p\u00ebr at\u00eb n\u00ebse do t\u00eb k\u00ebrkonte falje publike p\u00ebr gabimin q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb, dhe ai pranoi. N\u00eb fakt, dit\u00ebn tjet\u00ebr, m\u00eb 18 tetor, n\u00eb dit\u00ebn e fundit t\u00eb Misionit, pasi q\u00eb bekova mas\u00ebn, teksa po mbante kryqin n\u00eb duar, e thirra Tizion dhe e ftova t\u00eb tregoj\u00eb se si ai me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ishte penduar p\u00ebr gabimin e tij dhe do t\u00eb k\u00ebrkonte falje publikisht e t\u00eb puthte plag\u00ebt e kryqit. Tizio u zgjua, erdhi n\u00eb altar, u gjunj\u00ebzua tri her\u00eb dhe tri her\u00eb me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb \u00a0iu tha njer\u00ebzve, \u2018M\u2019bani hallall,\u2019 dhe njer\u00ebzit tri her\u00eb than\u00eb, \u2018Hallall t\u2019kioft\u00eb,\u2019 qofsh i falur. Atij iu k\u00ebrkua t\u00eb puthte kryqin dhe e rimorri medaljen e kongregacionit. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sapo zhvesha rason\u00eb dhe pelerin\u00ebn, Tizio m\u2019u afrua dhe m\u00eb tha, \u2018At, dua t\u00eb rr\u00ebfehem dhe a b\u00ebj mir\u00eb, i kam shkruajtur t\u00eb gjitha m\u00ebkatet e jet\u00ebs sime n\u00eb nj\u00eb cop\u00eb let\u00ebr\u2019. Ai u rr\u00ebfye, mori bashk\u00ebsin\u00eb. Shum\u00eb u prek\u00ebn dhe qan\u00eb duke par\u00eb k\u00ebt\u00eb triumf t\u00eb M\u00ebshir\u00ebs n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dit\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn, n\u00ebse djalli do t\u00eb kishte sukses, ne do t\u00eb ishim duke organizuar funeralin e Caios dhe do t\u00eb b\u00ebheshim gazi i armiq\u00ebve t\u00eb besimit ton\u00eb\u201d.<\/span><\/p>\n<p><b>Fulvio Cordignano, <\/b><b><i>L\u2019Albania a traverso l\u2019opera e gli scritti di un grande Missionario italiano il P. Domenico Pasi S. I<\/i><\/b><b>. Volume II, Roma: Istituto per l\u2019Europa Orientale, 1934, \u00a0pp. 145-147.<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Le t\u00eb mos b\u00ebhemi gazi i turqve &nbsp; \u201cIshte tetor [1893], dita e Madonna del Buon [Zonja jon\u00eb e K\u00ebshillimit&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":10909,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-10911","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historite"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10911"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10919,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10911\/revisions\/10919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}