{"id":10820,"date":"2017-08-02T09:30:58","date_gmt":"2017-08-02T09:30:58","guid":{"rendered":"http:\/\/oralhistorykosovo.org\/the-blind-beg-and-the-fandesi-of-gjakova\/"},"modified":"2017-08-02T10:00:11","modified_gmt":"2017-08-02T10:00:11","slug":"cfare-zbuluan-misionaret-jezuite-rreth-gjakmarrjes-dhe-pajtimit-pjesa-e-trete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/cfare-zbuluan-misionaret-jezuite-rreth-gjakmarrjes-dhe-pajtimit-pjesa-e-trete\/","title":{"rendered":"\u00c7FAR\u00cb ZBULUAN MISIONAR\u00cbT JEZUIT\u00cb RRETH GJAKMARRJES DHE PAJTIMIT: PJESA E TRET\u00cb"},"content":{"rendered":"<p><b><i>Qorr Begu dhe Fandesi i Gjakov\u00ebs<\/i><\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb gusht t\u00eb vitit 1890, ati jezuit Domenico Paci udh\u00ebtoi nga Shkodra p\u00ebr n\u00eb Prizren n\u00ebn shoq\u00ebrin\u00eb e nj\u00eb katekisti laik dhe nj\u00eb muslimani t\u00eb armatosur, eskort\u00eb kjo q\u00eb i takonte nj\u00eb prej familjeve kryesore t\u00eb Fletit. K\u00ebtij grupi iu desh\u00ebn m\u00eb shum\u00eb se tri dit\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar udh\u00ebtimin me kali: dit\u00ebn e par\u00eb ata arrit\u00ebn n\u00eb Puk\u00eb p\u00ebr 10 deri n\u00eb 12 or\u00eb, dit\u00ebn e dyt\u00eb n\u00eb Vau-Spas p\u00ebr 12 or\u00eb t\u00eb tjera, dhe dit\u00ebn e tret\u00eb atyre iu desh t\u00eb ndalen n\u00eb nj\u00eb fshat musliman sepse shoq\u00ebruesi i tyre, i frik\u00ebsuar nga telashet t\u00eb cilat ai kishte d\u00ebgjuar se po ndodhnin n\u00eb Gjakov\u00eb, morri udh\u00eb dyt\u00ebsore dhe iu shmang kalimit p\u00ebrbri lumit dhe shkoi n\u00eb Kuk\u00ebs duke kaluar n\u00ebp\u00ebr toka malazeze.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kur shkuan n\u00eb Prizren, n\u00eb fillim t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb kat\u00ebrt, ata d\u00ebgjuan thashetheme se nj\u00eb rebelim kund\u00ebr t\u00eb krishter\u00ebve kishte nisur n\u00eb Gjakov\u00eb. Famullitari i prizrenit, Don Simon Lumezi i cili ishte edhe vikar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm, kishte shkuar n\u00eb Gjakov\u00eb p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar njer\u00ebzit. K\u00ebtu parafrazojm\u00eb tregimin e asaj q\u00eb kishte ndodhur, ashtu si\u00e7 e ka mbledhur Cordignano nga raportimet e Pasit. <\/span><\/p>\n<p>Pas pushtimit austriak t\u00eb Bosnj\u00ebs, shum\u00eb musliman\u00eb emigruan n\u00eb jug p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00ebn sundimin Osman. Ata quheshin muhaxher\u00eb. Nd\u00ebr ta ishte nj\u00eb lypsar i cili nd\u00ebr krimet e tjera kishte vrar\u00eb nj\u00eb zyrtar t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm austriak dhe kishte gjetur mb\u00ebshtetje tek Krasniq\u00ebt, Gash\u00ebt dhe Bytyq\u00ebt me bes\u00eb. Qorr begu, lyp\u00ebsi i verb\u00ebr, ishte emri i tij; ai kishte shum\u00eb plag\u00eb, nj\u00eb nga plumbat kishte kaluar tejp\u00ebrtej syrit t\u00eb tij.<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb dit\u00eb, teksa po udh\u00ebtonte mbi kalin e tij ai takoi nj\u00eb t\u00eb krishter\u00eb, nj\u00eb Fandes n\u00eb rrug\u00eb. Fandesi ishte n\u00eb nj\u00eb karroc\u00eb dhe rruga ishte e ngusht\u00eb. Qorr begu k\u00ebrkonte t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb kaluar i pari, por njeriu tjet\u00ebr tha se ai kishte nj\u00eb karroc\u00eb me dy qiej dhe prandaj kali duhet t\u2019iu lironte atyre rrug\u00ebn. P\u00ebrplasja q\u00eb ndodhi e b\u00ebri lyp\u00ebsin t\u00eb ofendoj\u00eb burrin, por gjithashtu edhe kristianizmin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Fandesi e q\u00eblloi at\u00eb p\u00ebr vdekje, pastaj nxitoi p\u00ebr n\u00eb fshat ku e mbylli vet\u00ebn n\u00eb kull\u00ebn e tij. T\u00eb gjith\u00eb musliman\u00ebt e Gjakov\u00ebs nxituan p\u00ebr n\u00eb fshatin e vras\u00ebsit por atyre iu than\u00eb se mund t\u00eb vrisnin ose vet\u00eb vras\u00ebsin ose familjen e tij dhe ta l\u00ebn\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb fshatit t\u00eb qet\u00eb. Ata menj\u00ebher\u00eb ishin t\u00eb k\u00ebnaqur ta digjnin sht\u00ebpin\u00eb e vras\u00ebsit dhe dy sht\u00ebpi tjera t\u00eb t\u00eb af\u00ebrmve t\u00eb tij. Por lyp\u00ebsi ishe n\u00ebn bes\u00ebn e disa fiseve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishm\u00eb, q\u00eb do t\u00eb thoshte se djegia e sht\u00ebpive ishte shum\u00eb pak. Thashethemet u shp\u00ebrndan\u00eb se Austria kishte paguar p\u00ebr vdekjen e lyp\u00ebsit dhe se t\u00eb gjith\u00eb Fandes\u00ebt, 400 familje, ishin fajtor\u00eb dhe prandaj duhet ose t\u00eb vriteshin ose t\u00eb p\u00ebrjashtoheshin. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fandes\u00ebt ishin t\u00eb gjith\u00eb nga Mirdita, nga mali Fandi dhe kishin ardhur n\u00eb Gjakov\u00eb p\u00ebr t\u00eb ikur nga gjakmarrja, apo varf\u00ebria; ata ishin gjysmatar ose qiramarr\u00ebs nga musliman\u00ebt lokal t\u00eb cil\u00ebt kishin preferuar k\u00ebta tek musliman\u00ebt e tjer\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb etik\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb pun\u00eb. Ndryshe nga t\u00eb krishter\u00ebt e tjer\u00eb, p\u00ebr nj\u00eb sundim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga osman\u00ebt, ata lejohej t\u00eb bartnin arm\u00eb. Musliman\u00ebt gjakovar\u00eb i braktis\u00ebn ata. Fandes\u00ebt pastaj povuan t\u2019i japin koh\u00eb asaj pune dhe pastaj t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsues n\u00eb Stamboll. Nd\u00ebr avokat\u00eb ishte edhe nj\u00eb Topalli, apo \u201ci \u00e7ali\u201d, si\u00e7 e quanin sepse e kishte nj\u00eb k\u00ebmb\u00eb t\u00eb l\u00ebnduar. Ai e dinte Kanunin e Lek\u00eb Dukagjinit dhe e dinte sa raste ishin vendosur, do t\u00eb thoja se ai e njihte ligjin e rasteve. N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, ai ishte d\u00ebnuar me vdekje nga nj\u00eb Pasha s\u00eb bashku me t\u00eb tjer\u00ebt, por ai argumentoi rastin e tij aq mir\u00eb saq\u00eb Pasha jo vet\u00ebm e fali, por edhe e v\u00ebrshoi me para dhe nder.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pastaj Kola shkoi n\u00eb Gjakov\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Fandes\u00ebt e tij, shkoi n\u00eb gjykata, foli me turq me ndikim, fitoi nj\u00eb bes\u00eb p\u00ebr tri dit\u00eb, por gjithashtu i k\u00ebrc\u00ebnoi ata m\u00eb nd\u00ebshkim serioz n\u00eb rast se Fandes\u00ebt do t\u00eb sulmoheshin. Urdh\u00ebrat erdh\u00ebn nga Stambolli p\u00ebrmes udh\u00ebheq\u00ebsit t\u00eb Pej\u00ebs se gjakovar\u00ebt duhet t\u00eb mendoheshin dy her\u00eb para se t\u00eb ofendonin Fandes\u00ebt. Mal\u00ebsor\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt kishin ardhur n\u00eb qytez\u00eb p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar pren\u00eb, nuk mund\u00ebn t\u2019iu b\u00ebnin asgj\u00eb Fandes\u00ebve, k\u00ebshtuq\u00eb ata vodh\u00ebn disa lop\u00eb q\u00eb iu takonin turqve t\u00eb qytetit. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rasti nuk do t\u00eb zgjidhej leht\u00eb n\u00eb qoft\u00eb se konsuli Austro-Hungarez nuk do t\u00eb p\u00ebrfshihej p\u00ebrmes nj\u00eb telegrami ndaj Internuncios Austriak n\u00eb Vatikan [Papal Envoy] i cili foli me Vizierin e Madh i cili pastaj i d\u00ebrgoi urdh\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsit t\u00eb Pej\u00ebs p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Fandes\u00ebt. Prifti i prizrenit Don Simon Lumezi kishte qen\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuesi kryesor i gjith\u00eb kriz\u00ebs, dhe tani ai po kthehej n\u00eb Prizren i shoq\u00ebruar me kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb Fandes\u00eb.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>123.Fulvio Cordignano, <\/b><b><i>L\u2019Albania a traverso l\u2019opera e gli scritti di un grande Missionario italiano il P. Domenico Pasi S.I. (1847-1914),<\/i><\/b><b> Roma: \u00a0Istituto \u00a0per L\u2019Europa Orientale, 1934, pp. 121-123.<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qorr Begu dhe Fandesi i Gjakov\u00ebs N\u00eb gusht t\u00eb vitit 1890, ati jezuit Domenico Paci udh\u00ebtoi nga Shkodra p\u00ebr n\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":10815,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-10820","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historite"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10820"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10829,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10820\/revisions\/10829"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/oralhistorykosovo.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}